Wat is tetanus?

Tetanus wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani. Het paard is erg gevoelig voor tetanus. De bacterie, die overal in de omgeving om ons heen voorkomt, produceert een neurotoxine (gifstof) wat zenuwbanen aantast waardoor spieren verkrampen. De bacterie groeit het beste in een omgeving waar geen of weinig zuurstof is en daarom lopen paarden met name kans op tetanus wanneer zij een diepe wond hebben opgelopen.Via deze wond komt de bacterie binnen en zal zich in geschikt milieu snel vermeerderen en veel neurotoxine produceren. De incubatietijd (de tijd tussen besmetting en de eerste verschijnselen) is ongeveer 2-10 dagen.

Hoe verspreidt tetanus zich?

Een dier met tetanus vormt geen infectiebron voor andere dieren of voor de mens. Het belangrijkste reservoir is de bodem. De infectie treedt dus vooral op bij dieren met een diepe wond en soms via de navel bij pasgeboren veulens.

Wat zijn de symptomen?

De ziekte kenmerkt zich door het verstijven van verschillende spiergroepen waaronder de kauwspieren (een andere naam voor tetanus is 'klem' of 'kaakklem'). Ook is vaak opvallend dat het derde ooglid (wit vlies ter hoogte van binnenste ooghoek) zichtbaar wordt. De stijfheid kan zich uitbreiden over de spieren van hoofd, hals en benen. Hierdoor zal het paard stijf bewegen en een kenmerkende houding aannemen: staart omhoog, oren rechtop, angstig hoofd door verkrampte spieren. De kramptoestand kan zich zover over het paard uitbreiden dat het dier niet meer kan staan. Uiteindelijk kunnen ook de ademhalingsspieren verkrampen en zal het paard stikken. De incubatietijd is ongeveer 2-10 dagen.

Wat is de behandeling van tetanus?

Dieren met tetanus zijn moeilijk te behandelen. Een goede verzorging van de eventuele wond met antibiotica is erg belangrijk. Het toedienen van anti-toxines, het licht sederen van het paard en opstallen in een donkere omgeving behoren ook tot de behandeling. Dit is van belang omdat excitatie (opwinding) spasmen kan uitlokken. Ook moet er voor gezorgd worden dat het paard kan blijven eten en drinken.

Wat kunnen we preventief doen?

Vaccinatie is de allerbeste bescherming. Het vaccin tegen tetanus is vaak gecombineerd met het vaccin tegen influenza.

Wanneer uw paard een diepe verwonding heeft is het te laat om het paard alsnog te vaccineren. Het duurt namelijk enige dagen voor er voldoende antilichamen zijn gevormd. Is een paard ooit gevaccineerd, dan gaat de vorming van antilichamen bij hervaccinatie wel sneller. Bij een verwonding en de dreiging van tetanus bij een niet-gevaccineerd dier is het beter om te kiezen voor een behandeling met tetanus-serum. Datzelfde geldt voor paarden met grote verwondingen die langer dan een jaar geleden zijn gevaccineerd. Uiteraard is een goede wondverzorging belangrijk. Check bij een diepe verwonding altijd de entstatus van uw paard of pony!