Zowel bij hobbyschapen als bij bedrijfsmatig gehouden dieren worden maagdarmwormen op grote schaal bestreden met ontwormingsmiddelen om ziekte en produktieverliezen te voorkomen. Hierbij werd vaak verondersteld dat het doel van regelmatig ontwormen is om de schapen volledig vrij van wormen te houden. Deze veronderstelling klopt niet omdat er juist een balans moet zijn tussen de maagdarmbesmetting enerzijds en de opbouw van weerstand tegen maagdarmwormen en de gezondheid van de schapen anderzijds.

Eén van de grote nadelen van het te frequent ontwormen is dat er de afgelopen decennia op uitgebreide schaal resistentie is ontstaan tegen de diverse wormmiddelen. Dit wil zeggen dat deze middelen niet meer werkzaam zijn tegen de wormen die dat voorheen wel waren. Zie ook Wormmiddelen en resistentie.

De nieuwe manier van ontwormen is gebaseerd op de volgende uitgangspunten:

1.Alleen dieren behandelen op basis van mestonderzoek op wormeieren

2.Een deel van de kudde niet behandelen

3.Meer gebruik maken van beweidingsmaatregelen

4.Insleep van resistente wormen voorkomen

 

De toepasbaarheid van deze uitgangspunten worden beïnvloed door de aanwezigheid van voldoende veilige weiden of juist onveilige weiden:

Onveilige weide:

  • weide waar korter dan drie maanden geleden de voorgaande kudde heeft gelopen
  • weide waar de huidige kudde langer dan 2 (juli/augustus) of3 (mei/juni; september/ oktober) weken heeft gelopen
  • weide die in het vorige najaar of in hetzelfde voorjaar begraasd zijn door lammeren of ooien (nematodirus)

Veiilige weide:

  • weide waar de voorgaande kudde tenminste drie maanden niet heeft gelopen
  • weide waar de huidige kudde nog geen 2 (juli/augustus) of 3 (mei/juni; september/ oktober) weken heeft gelopen
  • weide waar in het voorafgaande jaar alleen volwassen dieren hebben gelopen en geen lammeren (nematodirus)
  • weide die in de voorafgaande periode begraasd is door volwassen runderen of paarden
  • nieuw grasland of land wat in gebruik is als hooiland
  • weide waar in het vorig najaar alleen volwassen dieren hebben gelopen

 

Weetjes met betrekking op de scheiding veilig - niet veilig:

- Wanneer niet-ontwormde lammeren op een veilige weide komen duurt het in mei-juni en september-oktober minstens drie weken voordat een veilige weide als onveilige weide moet worden beschouwd. In de periode juli-augustus duurt dit slechts twee weken. Dit is namelijk afhankelijk van het weer: vochtigheid en temperatuur.

- Wanneer ontwormde lammeren op een schone weide komen duurt het minstens 6 weken voordat de weide als onveilig mag worden beschouwd.

- In koude winters zijn larfjes op de weide niet actief en worden nauwelijks opgenomen door de schapen.

Algemene aanpak wormbestrijding:

In het voorjaar gaan de ooien met lammeren bij voorkeur naar buiten op schoon, veilig weiland. Twee-drie dagen voordat zij naar buiten gaan wordt 95-98% van de ooien (kuddes groter dan 20 dieren) ontwormd met een middel uit de derde groep (ivermectine, moxidectine of doramectine), of eventueel uit de tweede groep (levamisol).Zie ook Wormmiddelen en resistentieZie ook Wormmiddelen en resistentie. De ooien die niet behandeld worden zijn bij voorkeur oudere ooien in goede conditie met een éénling. In kuddes van minder dan 20 dieren wordt één dier niet direct ontwormd, maar een week later dan de rest.

Omdat de rondworm Nematodirus eitjes produceert die erg goed kunnen overleven gedurende de winter geldt dat, wanneer in het voorafgaande voorjaar en/of de zomer lammeren op de weide hebben gelopen, de lammeren standaard ontwormd dienen te worden met een middel uit de eerste groep (benzimidazolen) als er problemen zijn geweest met Nematodirus. Wanneer er geen historie is met Nematodirus maar er wel conditieverlies en diarree optreedt bij de lammeren is ontwormen met een middel uit de eerste groep aan te raden. Wanneer u twijfelt of Nematodirus een rol speelt kunt u 3-4 weken nadat de ooien met lammeren naar buiten zijn gegaan een mestmonster laten onderzoeken.

Vervolgens:

Bij voldoende schone weides:

  • Verweid tussen begin mei en begin juli de lammeren en ooien steeds binnen drie weken naar een schone weide
  • verweid tussen begin juli en begin september de gespeende lammeren binnen twee weken naar een schone weide
  • Wanneer bovenstaand omweidingsschema gehanteerd wordt is het in de meeste gevallen niet nodig de dieren te ontwormen
  • Doe rond 1 juli een wormeitelling via mestonderzoek bij de lammeren. Wanneer deze telling positief is is het aan te raden 95-98% van de lammeren te ontwormen waarbij de beste en zwaarste lammeren onbehandeld blijven. Wanneer de telling negatief is hoeft u niets te doen en kunt u dit onderzoek eventueel in augustus herhalen.

Bij onvoldoende schone weides:

Wanneer het niet mogelijk is de dieren steeds om te weiden naar schoon land is het belangrijk om alleen te ontwormen wanneer dit echt nodig is.

  • Doe 3-4 weken na uitscharen in een niet-veilige weide eenn mestonderzoek en behandel 95-98% van de lammeren alleen als deze eitelling positief is met een middel uit de tweede of derde groep. Laat de zwaarste en beste lammeren onbehandeld.

  • Wanneer ontwormen volgens de eitelling niet nodig is is het raadzaam het mestonderzoek na 3-4 weken te herhalen.

 

 

bron: o.a. www.wormbestrijding.nl