Wat is de aandoening 'zere bekjes' of ecthyma contagiosa?

Zere bekjes of ecthyma contagiosa (andere benamingen zijn orf en bekschurft) is een bij schapen en geiten veel voorkomende aandoening van huid en slijmvlies die veroorzaakt wordt door een parapox-virus. In principe kunnen dieren van alle leeftijden worden aangetast, maar de grootste problemen doen zich voor bij lammeren. Echtyma is een zoönose; ook de mens kan zich besmetten.

Wat zijn de symptomen van ecthyma?

Dieren met een ecthyma-infectie krijgen meestal op de onbewolde huid zweren die open gaan en waaruit het wondvocht opdroogt tot grote, wratachtige korsten. De voorkeursplaatsen zijn de bek, de klauwen, de geslachtsopening en het uier. Afhankelijk van de locatie kunnen dieren slecht hun voer opnemen, kunnen kreupel lopen en wanneer het uier meedoet kan er een uierontsteking ontstaan. Bij een niet-compliceerde ecthyma-infectie treedt binnen vier weken restloze genezing op, maar secundaire bacteriële infecties kunnen het beeld enorm verergeren en duurt het herstel veel langer. Dieren die eenmaal een infectie hebben doorgemaakt bouwen wel weerstand op maar kunnen ondanks dat vrij gemakkelijk opnieuw besmet raken.


20150414 135406Bloedende korsten op neus en lippen bij een lam

 

Hoe besmetten schapen en geiten zich met ecthyma?

Het virus dat ecthyma veroorzaakt is zeer resistent en blijft lang infectieus in de korsten. Door direct contact met een besmet dier kan de ziekte worden overgedragen, maar ook indirect contact via virusdragend materiaal is een belangrijke route van infectie. In de meeste gevallen verspreidt een ecthyma-infectie snel door de koppel en een uitbraak duurt meestal 6 tot 8 weken.

Is ecthyma besmettelijk voor de mens?

Ecthyma is een veel voorkomende zoönose. Dit wil zeggen dat de mens ook besmet kan raken door het virus. Bij de mens ontstaat er meestal op één enkele plek (vaak een vinger of een hand, maar ook elders op het lichaam) een vaka jeukende zweer die op een flinke puist kan lijken. Er kunnen korstjes gevormd worden die gemakkelijk bloeden. Meestal zal de plek binnen 6 tot 9 weken zonder litteken genezen. Complicaties treden echter vaak op: secundaire bacteriële infecties, lymfebaanontsteking en algeheel ziek zijn met koorts. De diagnose 'zere bekjes' wordt helaas door de meeste huisartsen en specialisten regelmatig gemist.

Hoe stellen we de diagnose ecthyma?

Over het algemeen zijn de symptomen zo duidelijk dat er geen nader onderzoek nodig is om de diagnose te stellen.

Hoe behandelen we dieren met ecthyma?

Er is geen specifieke therapie voor de behandeling van ecthyma. Omdat herstel meestal binnen vier weken optreedt bestaat de behandeling er voornamelijk uit om de secundaire infecties te bestrijden met een antibioticahoudende spray om de omstandigheden zo te verbeteren dat het lichaam sneller het virus de baas wordt.

20150414 135418Lam met ecthyma die inmiddels behandeld is met een spray (blauwe kleur)

 

Wat kunnen we doen aan preventie?

Er bestaat een vaccin tegen ecthyma. Over de waarde van vaccinatie zijn de meningen verdeeld.  Het vaccin mag alleen worden toegepast in besmette of hoogrisico omgeving en dient 3 - 4 weken voor het lammeren te worden toegediend.